Nông sản Việt "phủ sóng" thị trường từ sàn thương mại điện tử

Việc đẩy mạnh bán hàng qua các sàn thương mại điện tử (TMĐT) đã mở ra nhiều cơ hội cho nông sản Việt. Tuy nhiên, còn nhiều nút thắt cần tháo gỡ trong quá trình đưa các sản phẩm này vươn tầm thế giới.

Cơ hội vươn ra thế giới

Công ty CP Nông nghiệp công nghệ cao (huyện Chương Mỹ) hiện có hơn 20ha trồng cà gai leo tại Hà Nội, Hòa Bình, Lạng Sơn. Có những thời điểm, sản phẩm gần như không tiêu thụ được qua kênh bán hàng truyền thống, vì vậy công ty đã tìm đến các kênh bán hàng trên mạng xã hội Facebook, Zalo…

“Kể từ khi công ty đưa sản phẩm lên các trang bán hàng trực tuyến, sàn TMĐT, sản phẩm cà gai leo đã phủ khắp thị trường cả nước, khắc phục được hạn chế về khoảng cách địa lý, hạ tầng giao thông, người tiêu dùng cũng dễ dàng tiếp cận… nên doanh thu tăng gấp 2 - 3 lần so với phương thức bán hàng truyền thống” - Giám đốc Công ty CP Nông nghiệp công nghệ cao Phan Trung Kiên cho biết.

Thông tin từ Alibaba, hiện có khoảng 2.000 DN Việt Nam tham gia bán hàng trên sàn Alibaba.com. Bình quân mỗi ngày, một nhà cung cấp Việt Nam trong nhóm hàng nông thủy sản có cơ hội tiếp xúc khoảng 15 người mua hàng tiềm năng, tức hơn 450 người mua mới mỗi tháng.

“Điều này cho thấy thông qua TMĐT các nhà cung cấp Việt trong lĩnh vực nông sản có cơ hội kết nối với khách hàng quốc tế, xuất khẩu sang nhiều thị trường mới” - Giám đốc phát triển kinh doanh của Alibaba.com Việt Nam Vũ Thế Tùng cho biết.

Báo cáo “Người bán hàng địa phương, khách tiêu dùng toàn cầu: Xu hướng xuất khẩu thông qua TMĐT Việt Nam” của Amazon Global Selling Việt Nam vừa công bố cho thấy, doanh thu bán lẻ hàng hoá xuyên biên giới của Việt Nam ước tính tăng trưởng trên 20% mỗi năm, dự kiến đạt 256,1 nghìn tỷ đồng vào năm 2026. Báo cáo này nhận định, TMĐT sẽ là một ngành hàng xuất khẩu thế mạnh đứng thứ 5 tại Việt Nam trong vòng 5 năm tới.

Thông tin từ Cục TMĐT và Kinh tế số (Bộ Công Thương), thời gian qua, ngành công thương các tỉnh, thành trên cả nước như: Bắc Kạn, Bắc Giang, Sơn La, Hưng Yên, Bình Định, Cần Thơ… đã đẩy mạnh việc tận dụng sàn TMĐT để hỗ trợ người dân tiêu thụ nông sản.

Người tiêu dùng mua hàng hóa trên sàn TMĐT Lazada
Người tiêu dùng mua hàng hóa trên sàn TMĐT Lazada

Tại Hội nghị kết nối TMĐT với DN Cần Thơ và các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long 2022, do Cục TMĐT và Kinh tế số vừa tổ chức, Giám đốc Văn phòng điều hành Tập đoàn Sea Group (chủ sở hữu sàn thương mại điện tử Shopee) Jason Bay chia sẻ, từ năm 2019 đến 2021, tổng giá trị các sản phẩm bán ra của Shopee đã tăng gần 4 lần, từ 424.000 tỷ đồng lên đến 1.483.000 tỷ đồng. Đồng thời, số lượng đơn mua hàng trên Shopee đã tăng gấp 5 lần, đạt tổng 6 tỷ đơn trong năm 2021. Như vậy, cứ mỗi giây có hơn 250 đơn hàng được bán ra trên Shopee. Kết quả này cho thấy kinh doanh qua TMĐT sẽ tiếp tục phát triển trong tương lai.

Gỡ những nút thắt

Mặc dù TMĐT tạo cơ hội cho nông sản Việt tiếp cận người tiêu dùng thế giới, nhưng để làm được điều đó vẫn còn những “nút thắt” cần tháo gỡ.

Theo chia sẻ của nhiều DN, khó khăn thường gặp khi kinh doanh trên các sàn TMĐT là việc DN phải mất nhiều thời gian vào việc đăng tải sản phẩm và update thông tin. Trong khi DN sở hữu nhiều mặt hàng khác nhau, mỗi sản phẩm lại có thông tin chi tiết cũng như số lượng hàng hóa khác nhau. Bên cạnh đó DN phải dành thời gian để tương tác với khách hàng thường xuyên.

“Hiện nay, với các DN vừa và nhỏ nhất là hợp tác xã khả năng ứng dụng công nghệ thông tin còn chưa phổ biến. Ở những bước đầu triển khai, các đơn vị gặp phải một số vướng mắc như thiếu nhân lực có trình độ chuyên môn am hiểu về TMĐT, nên xảy ra tình trạng duy trì các gian hàng và tiếp cận khách hàng vẫn chưa hiệu quả” - Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp sông Hồng (huyện Đông Anh, TP Hà Nội) Lê Văn Tám nêu ví dụ.

Thông tin về những khó khăn trong quá trình tiếp cận các sàn TMĐT để tiêu thụ hàng hóa, Quyền Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội Trần Thị Phương Lan cho biết, các tổ chức, cá nhân mới tiếp cận sàn TMĐT nên việc chăm sóc gian hàng chưa được chú trọng; giá bán cũng chưa phù hợp với biến động của thị trường... Mặt khác, việc bán hàng thông qua phương thức phát hình ảnh trực tiếp (livestream), cũng như cách thức tham gia và hoạt động trên nền tảng sàn TMĐT… chưa được triển khai thường xuyên.

Cùng ý kiến, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại, Du lịch Hà Nội Nguyễn Thị Mai Anh nêu rõ, hầu hết cơ sở kinh doanh, chế biến nông sản theo quy mô hộ gia đình sản xuất nhỏ lẻ, nên kỹ năng marketing online không thông thạo, dẫn đến cách đăng tin giới thiệu sản phẩm chưa gây ấn tượng với khách hàng. Ngoài ra một số đơn vị còn lúng túng trong cách tư vấn, chốt đơn hàng.

Để khắc phục những hạn chế này DN kiến nghị cơ quan chức năng cần tổ chức đào tạo, tập huấn, tạo tài khoản, gian hàng cho các hộ sản xuất… qua đó hỗ trợ đưa nông sản lên sàn TMĐT. Cùng với đó là hướng dẫn các hộ sản xuất nông nghiệp tạo ra những sản phẩm an toàn, chất lượng cao; hướng dẫn cách sử dụng nền tảng TMĐT trên máy tính, điện thoại thông minh, để nông dân sớm làm chủ được hình thức bán hàng mới trên sàn TMĐT.

Nhằm hỗ trợ DN tháo gỡ những nút thắt này, Cục trưởng Cục TMĐT và Kinh tế số Đặng Hoàng Hải thông tin, từ nay đến hết năm 2025 đơn vị sẽ phối hợp với các sàn TMĐT triển khai “Chương trình hỗ trợ DN ứng dụng thương TMĐT quốc gia - GoOnline.gov.vn”, qua đó hỗ trợ 200.000 DN sử dụng các ứng dụng TMĐT như: Chuyển đổi số ứng dụng phần mềm; ứng dụng thanh toán điện tử; xây dựng chuỗi bán hàng đa kênh...

Xác định thương mại điện tử là hướng đi mới để đưa các sản phẩm nông sản tỉnh nhà vươn xa hơn nữa, Hậu Giang đang đẩy mạnh quá trình hỗ trợ nông dân chuyển đổi số trong sản xuất và tiêu thụ nông sản.

Chuyển đổi số trong nông nghiệp nói riêng và áp dụng khoa học công nghệ nói chung là để giải mã, khắc phục những “hố đen” trong sản xuất, trong tư duy. Tuy nhiên, việc chuyển đổi số trong nông nghiệp Việt Nam vẫn chưa đạt được yêu cầu từ truy xuất nguồn gốc, đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử tới sử dụng máy bay không người lái vào sản xuất.

Nhiều sản phẩm OCOP của TP.HCM đã lên các sàn thương mại điện tử. Dù mới tiếp cận nhưng lượng khách hàng thông qua các kênh này được đánh giá khả quan và nhiều tiềm năng.

“Chuyển đổi số trong phát triển nông nghiệp số, nông dân số và các dịch vụ số tạo ra những sản phẩm an toàn có giá trị gia tăng, sức cạnh tranh cao” là một mục tiêu quan trọng trong chương trình chuyển đổi số đến năm 2025, định hướng đến 2030 của ngành nông nghiệp Hải Phòng.

Có một chàng trai đã từ bỏ công việc công nghệ thông tin (IT) với thu nhập cao để chuyển sang kinh doanh nông sản sản và các loại hạt dinh dưỡng hướng đến sức khỏe, với khát vọng cháy bỏng muốn nâng tầm giá trị của nông sản Việt Nam.